AKP'nin Korsan Şirketi TOKİ'ler

6 Temmuz 2012 Cuma

TOKİ, kentlerin sermayenin yeni ihtiyaçlarına ve yeni zenginlerine uygun olarak düzenlenmesinin, yoksulların evine el konarak şehrin dışına itilmesinin yani neoliberal kentsel düzenlemenin bir aracıdır.


Samsun’un Canik İlçesi’nde dere yatağına yapılan TOKİ evlerinde yaşanan sel nedeniyle şimdiye kadar 10 kişi hayatını kaybetti. Canik Belediye Başkanı’nın ‘Allaha havale ettiği’, Şehircilik Bakanı Erdoğan Bayraktar’ın ‘TOKİ felaketi önlediği’ bu cinayetin tek sorumlusu ise iktidarın kentsel dönüşüm adı altında TOKİ eliyle uygulamaya koyduğu sömürü politikalarıdır.

Daha önce uyarılar yapılmasına rağmen dere yatağına yapılan ve üstelik bodrum katlarına da sahip evlerin yol açtığı ölümler TOKİ gerçeğinin yalnızca bir yüzünü göstermektedir. Bu da şehrin kenarlarına itilen yoksullara dönük evlerin sağlıksız ve güvenlikten yoksun olduğudur. Ancak TOKİ’nin marifetleri bununla sınırlı değildir. Bu TOKİ’nin ‘tefeci tüccar’ aç gözlülüğünün, daha fazla kar etme güdüsünün bir sonucudur.

TOKİ genel olarak ise kentlerin sermayenin yeni ihtiyaçlarına ve yeni zenginlerine uygun olarak düzenlenmesinin, yoksulların evine el konarak şehrin dışına itilmesinin yani neoliberal kentsel düzenlemenin bir aracıdır.

TOKİ’nin Kuruluşu ve 2002 Sonrası
TOKİ, Başbakanlığa bağlı bir kurum olarak 1984 yılında kuruldu. 1990’lı yıllarda kısmen atıl olan, ismi pek de duyulmayan TOKİ 2002’den itibaren AKP iktidarıyla birlikte yeniden yapılanma sürecine girdi.

Kuruluşunda TOKİ’nin misyonu, ‘hiçbir geliri olmayanlara ya da dar ve orta gelirli vatandaşların konut ihtiyaçlarının, Anayasa’nın 57. maddesi, devletin şehirlerin özelliklerinin ve çevre standartlarını gözeten bir planlama çerçevesinde konut ihtiyacını karşılayacak tedbirler alır, ayrıca toplu konut teşebbüslerini destekler’ hükmü gereğince yerine getirilmesi’ olarak tanımlanmıştır.

Bir sosyal devlet misyonu içerisinde kurulan TOKİ’nin bugünkü faaliyetlerine baktığımız da ise sosyal bir niteliğe sahip olmadığı görülmektedir. TOKİ, AKP iktidarıyla birlikte neoliberal dönüşümün kentsel alandaki en önemli silahı haline gelmiştir. AKP ile birlikte TOKİ’nin alanı genişletilmiş ve her tür denetimden çıkartılarak doğrudan Başbakan’a bağlanmıştır.

2002 yılında TOKİ’nin görev alanları turizmden, küçük sanayi işletmelerine, eğitim ve sağlığa kadar genişletilmiş 2003 yılında konut sektörü ile ilgili şirketlere ortak olma, yurt içi ve yurt dışında doğrudan veya iştirakleri aracılığıyla konut yapmak ve kaynak sağlamak amaçlı projeler geliştirme hakkı verilmiş, 2004’de Arsa Ofisi’nin yetkilerini devralarak kamu arazilerine ilişkin tüm yetkileri kullanmaya başlamıştır. TOKİ ayrıca bu dönemde her tür denetimin de dışına çıkartılmıştır.

TOKİ’ler Aracılığıyla Özelleştirme
TOKİ’lere bütçeden doğrudan hiçbir ödenek ayrılmaz. TOKİ’nin sermayesi kamu arazileridir. Arsa Ofisi’nin tüm yetkisinin TOKİ’lere devredilmesiyle birlikte TOKİ şehirdeki tüm kamu arazilerine hükmeder konuma gelmiştir.

Bu yetkiyle TOKİ’ler özellikle İstanbul, Ankara ve İzmir’de kamu arazilerinin satışı ile kent rantının dağıtımını yönetmektedir. Kamuya ait araziler, okullar, hastaneler TOKİ eliyle zenginler için süper lüks konutlar yapmak üzere satılmakta, buradan alınan parayla yeni projeler üretilmektedir. Böylece TOKİ’ler aracılığıyla kamuya ait araziler el değiştirmekte, özelleştirilmektedir.

TOKİ eliyle Rant Dağıtımı
TOKİ kayıtlarına göre 2003-2010 yılları arasında 419 bin konut üretimi tamamlanmıştır. Bunlar içerisindeki en büyük 25 proje süper lüks konutlar şeklinde zenginlere konut üretimi ve AVM’lerin inşası olmuştur. Sosyal konutların bunun içindeki payı yüzde 20’ler civarındadır. Her tür konuda tek yetkili olan TOKİ, inşaatların yapımında da zenginleşen pek çok inşaat firmasını ortaya çıkarmıştır. Bu şekilde hem yeni rant alanları açarak hem de AKP’nin yandaş sermayesine büyüme imkanı vererek kentsel rantların dağıtımı TOKİ eliyle –yani doğrudan AKP ve Başbakan eliyle- sürdürülmektedir.

AKP’nin Korsan Şirketi TOKİ’ler
TOKİ’ler üzerinde hiçbir denetim bulunmamaktadır. TOKİ’lerin kamu arazilerini satışını, ürettiği projelerin maliyeti, ihaleler kısacası mali hesapları denetim dışıdır. Büyük bir rant paylaştırılmasının gerçekleştiği bu alanda hiçbir denetim yoktur.

Yeni Rant Alanları ve TOKİ’ler
AKP, kentsel dönüşüm yasaları ile TOKİ’nin alanını sürekli genişletmektedir. 2002’den bu yana ağırlıkla şehrin merkezlerinde yer alan gecekondu alanlarını boşaltarak, yoksulları şehrin dışına sürgün edin bu alanları yeni zenginlerin yaşam ve ticeret merkezi haline getiren bu şekilde sermayeye önemli bir rant alanı sağlayan AKP, şimdi de özellikle afet yasası ile birlikte kentlerde köklü bir mekansal değişimin adımını atmıştır.

Kentlerde yeni düzenleme ile birlikte TOKİ eliyle bütün alanlara el konularak şehrin merkezleri özellikle İstanbul’da ‘küresel kent vizyonu’ çerçevesinde yerli ve yabancı zenginlerin yaşam merkezi haline getirilirken, yoksullar, dar ve orta gelirliler şehirden sürülerek TOKİ eliyle oluşturulan yeni ‘gettolara’ gönderilecektir.

Zenginlere Süper Lüks Yoksullara Bataklıkta Ölüm
Sosyal konut yapma misyonu ile kurulan TOKİ, bugün bu kuruluş misyonuna karşı çalışan bir kurum haline gelmiştir. Yoksulları şehirden sürerek insanca barınma ve yaşama koşullarına sahip olmayan konutlarda yaşamaya zorlanmaktadır. Samsun’da yaşanan ölümler AKP’nin zengin dostu politikalarının yoksullar ve emekçiler açısından sonuçlarını göstermektedir.


Diğer Yazılar

Gündem | RedHaber E-Dergi | Emek | Ekonomi | Dünya | Ekoloji | Gençlik | Kadın | Söyleşiler | Kültür-Sanat | MuhalifSpor | Haziran Haberleri | Yerel Seçim 2014 | Direniş Haberleri
anasayfa | künye | muhalefet | yazarlar | arşiv
muhalefet.org bir Birgün Kitap yayınıdır.
İletişim için [email protected]

Sitemizi sorunsuz görebilmek için taryıcınızı güncellemenizi öneririz.
Mozilla Firefox - Internet Explorer - Google Chrome