Büyükşehir Belediyesi Kanunu Değişikliği Mecliste

12 Ekim 2012 Cuma

AKP’nin yerel yönetimlerde dönüşümü öngören tasarısı kapsamında Büyükşehir Belediyesi Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı Meclise sunuldu.


AKP’nin yerel yönetimlerde dönüşümü öngören tasarısı kapsamında Büyükşehir Belediyesi Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı Meclise sunuldu.

Tasarı kapsamında Aydın, Balıkesir, Denizli, Hatay, Malatya, Manisa, Kahramanmaraş, Mardin, Muğla, Tekirdağ, Trabzon, Şanlıurfa, Van il belediyeleri büyükşehir belediyesine dönüştürülecek, Adana, Ankara, Antalya, Bursa, Diyarbakır, Eskişehir, Erzurum, Gaziantep, İzmir, Kayseri, Konya, Mersin, Sakarya, Samsun illerindeki büyükşehir belediyelerinin sınırları ise il mülki sınırı haline getirilmiş olunacak.

Yasa ile 29 büyükşehir belediyesindeki toplam 1022 belde belediyesi kapatılarak mahalle statüsü kazanacak ve diğer 52 ilde nüfusu 2 binin altına düşen 559 beldenin de köye dönüşmesi öngörülüyor. Türkiye’deki 2950 belediyenin 1581’i ve 16.082 köyün tüzel kişiliği kaldırılmaktadır. Böylece belediyelerin yüzde 53’ü, köylerin ise yüzde 47’si silinmektedir.

İl Özel İdareleri Kaldırılıyor
29 İlde ‘İl Özel İdareleri’ kaldırılmaktadır. İl Özel İdarelerinin kaldırılmasına ilişkin madde yasa tasarısında şöyle yer almaktadır; “İl özel idarelerine yapılan atıflar bu kanun kapsamında tüzel kişiliği kaldırılan il özel idareleri için ilgisine göre bakanlıklara, bakanlıklara bağlı veya ilgili kuruluşları ile bunların taşra teşkilatına, hazineye, valiliklere, büyükşehir belediyelerine ve bağlı kuruluşlara veya ilgili ilçe belediyeleri yetkilidir”

Merkezileşmenin Yeni Aracı YIK-M
Yatırım İzleme ve Koordinasyon Merkezi (YIK-M) kuruluyor. Yasa tasarısında YIK-M’nin kuruluşu şöyle yer alıyor, “Büyükşehir belediyelerinin bulunduğu illerde yatırım ve hizmetlerin etkin olarak yapılması, izlenmesi, denetlenmesi; afet ve acil yardım hizmetlerinin koordinasyonu ve yürütülmesi; ilin tanıtımı, gerektiğinde merkezi idarenin taşrada yapacağı yatırımların yapılması ve koordine edilmesi…”

YIK-M, tüzel kişiliğe sahip olan özel bütçeli kurumlar olacak, yıllık bütçesi Başbakan tarafından onaylanacaktır. YIK-M’nin başında vali ‘üst yöneticisi’ olarak yer alacak, vali yardımcısı ise ‘harcama yetkisi’ ile görev yapacaktır.

Bakanlıklar ve diğer kuruluşların illerde yapacakları her türlü yatırım, bakım, yardım işlerini doğrudan YIK-M yürütecektir. Vali, gereken yatırım ve hizmetlerinin yetersizliğine ilişkin bir tespitte bulunursa bunu başka bir kuruma devredebilir ya da YIK-M aracılığıyla yaptırabilir.

Yerelleşme Değil Merkezileşme
Tasarı yerel yönetimleri güçlendirmek bir yana, yönetimi daha çok merkezileştirmektedir. Belde belediyelerinin ve köylerin ortadan kaldırılması hem halkın yönetimi katılma ve denetleme imkânlarını zayıflatmakta hem de hizmet alımını zorlaştırmaktadır. 

Büyük bir nüfusa sahip olan bu illerin tek bir merkezden yönetilmesi bu anlamda pek çok sorunu ortaya çıkararak bir yönetme krizini gündeme getirecektir.  Bu illerin dikkate değer bir bölümüm metropol kent özelliğinden çok, kırsal-tarımsal yapıların önemli ağırlığının olduğu birimlerdir. Büyükşehir statüsü ile köy niteliğini yitirecek bu alanlarda yaşayan geniş kırsal kesimin de yeni düzenlemenin kaybedenleri arasında olacaktır.

Bu yasa yerelleşme üzerinden değil aksine merkezileşmenin yeniden yapılandırılarak güçlendirilmesi üzerinden tartışılabilir. Bu da tasarıda yer alan YIK-M ile sağlanmaktadır. YIK-M doğrudan Başbakanlığa bağlı olan, ile yönelik bakanlıkların ve ilgili kuruluşların bütün yatırım, onarım ve yardımını takip eden özel bütçeli kuruluşlar olarak yer almaktadır. Valiler tarafından yönetilecek YIK-M’ler yerel yönetimlerin üzerinde merkezin vali aracılığıyla güçlendirilmesi bu anlamda süper valilik sisteminin hayata geçirilmesi anlamına gelmektedir.

YIK-M’nin özel bütçesi ve her tür merkezi yatırımın karar vericisi olarak ayrıca yatırımları gerekli gördüğünde başka bir kuruma devretme yetkisi ile aynı zamanda sermaye ile doğrudan ilişkide olacak bir yapı olarak sermayenin yerelleşmesi ve uluslar arası tekellerin bu anlamdaki arzularına yanıt verme arayışının da bir parçasıdır.

Yerel yönetimleri güçlendirme adına, yerel yönetim dinamiklerini ortadan kaldıran Büyük Şehirlerde yetkiyi toplayan ancak YIK-M ile başbakana bağlı ve vali eliyle merkeze bağlı güçlü bir yapı konumlandıran yasa tasarısı yönetimde merkeziyetçiliği güçlendiren bir önermedir. Türkiye’nin idari yapısının bu düzenlemeyle bir tür fiili başkanlık sistemine uygun hale getirilmekte aynı zamanda uluslar arası tekellerin sermayenin sınırsız tahakkümünün önünün açılmasına yönelik taleplerini de yanıt vermeye çalışmaktadır.

Yerel Seçim Hamlesi
Bu düzenleme aynı zamanda AKP’nin yerel seçimlerde elini güçlendirmeye dönük de bir hamlesidir. İktidar olanakları ile sınırları bozup yeniden yapan AKP, bu yasa ile birlikte de ince bir çalışma ile kendisine avantaj sağlayacak bir düzenleme gerçekleştirmeye çalışıyor.


Diğer Yazılar

Gündem | RedHaber E-Dergi | Emek | Ekonomi | Dünya | Ekoloji | Gençlik | Kadın | Söyleşiler | Kültür-Sanat | MuhalifSpor | Haziran Haberleri | Yerel Seçim 2014 | Direniş Haberleri
anasayfa | künye | muhalefet | yazarlar | arşiv
muhalefet.org bir Birgün Kitap yayınıdır.
İletişim için [email protected]

Sitemizi sorunsuz görebilmek için taryıcınızı güncellemenizi öneririz.
Mozilla Firefox - Internet Explorer - Google Chrome